Rzym - Stolica Italii

Italia współczesna w okresie risorgimento nie miała, praktycznie rzecz biorąc, żadnej tradycji jako państwo. W pierwszych latach istnienia królestwa Italii ruchy separatystyczne były niemal tak silne, jak tendencja do zjednoczenia ziem zamieszkanych przez ludność mówiącą po włosku. Symbolem tendencji zjednoczenia było pragnienie odzyskania Rzymu, Nic więc dziwnego, że gdy cel ten został osiągnięty, funkcję symbolu jedności przejęło to właśnie miasto - już jako stolica kraju. Aspiracje stołeczne miało wówczas kilka innych miast, większych i bogatszych od Rzymu, jak np. Turyn czy Mediolan. Rzym miał ledwie 200 tyś. mieszkańców i był znacznie zaniedbany, ale przemawiały za nim: centralne położenie w Italii oraz historyczna tradycja sięgająca starożytności. Decyzja o umieszczeniu tu właśnie stolicy stworzyła w Rzymie jedyną w swoim rodzaju koniunkturę. Dwór królewski, wojskowe garnizony, parlament i partie polityczne, ut/ędy państwowe, korpus dyplomatyczny, banki i biura wielkich firm przemysłowych i handlowych - wszystko to oznaczało nie tylko napływ ludzi i pieniędzy, lecz wywołało także zapotrzebowanie na usługi. Rychło rozwinął się także na stosunkowo dużą skalę ruch budowlany. Stołeczna rola miasta wymagała także inwestycji urbanistycznych, właściwej regulacji miasta nie porządkowanego od dwustu chyba lat. Koniunktura trwała przez lat co najmniej trzydzieści.